13/06/2008   

Μείωση των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών
μέσω μιας καλύτερης εκτίμησης κινδύνων

Κάθε χρόνο, 5720 άνθρωποι πεθαίνουν στην Ευρωπαϊκή Ενωση εξαιτίας εργατικών ατυχημάτων, σύμφωνα με στοιχεία της EUROSTAT (1).  

Επιπλέον, η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας εκτιμά (2) ότι άλλοι 159500 εργαζόμενοι πεθαίνουν στην ΕΕ κάθε χρόνο εξαιτίας επαγγελματικών ασθενειών.

Εάν συμψηφίσουμε τους δύο αριθμούς, καταλήγουμε στην εκτίμηση ότι κάθε τρεισήμισι λεπτά πεθαίνει ένας άνθρωπος στην ΕΕ από αίτια που σχετίζονται με την εργασία. Η πλειοψηφία των εν λόγω ατυχημάτων και νόσων μπορεί να προληφθεί και το πρώτο βήμα για την πρόληψη είναι η εκτίμηση κινδύνου. Αυτό είναι το μήνυμα της πανευρωπαϊκής εκστρατείας ενημέρωσης για την εκτίμηση κινδύνου "Ασφαλείς και υγιείς χώροι εργασίας. Οφέλη για εσένα προσωπικά, οφέλη για τις επιχειρήσεις”, την οποία εγκαινίασε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA). Η εκστρατεία επικεντρώνεται κυρίως σε τομείς υψηλού κινδύνου όπως οι κατασκευές, ο τομέας της υγείας και της γεωργίας καθώς και στις ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Θα διαρκέσει δύο χρόνια (2008-09).

• Ενημερωτικό φυλλάδιο για την εκστρατεία
• Ενημερωτικό φυλλάδιο για τα Βραβεία Καλής Πρακτικής
• Τεχνικό Δελτίο Νο 80 - Εκτίμηση Κινδύνου – ρόλοι και ευθύνες
• Τεχνικό Δελτίο Νο 81 - Εκτίμηση κινδύνου — το κλειδί για ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας

Άλλο επικοινωνιακό υλικό

• Αφίσα
• Λογότυπο και μήνυμα
• Ηλεκτρονικό πλαίσιο (banner) προβολής της εκστρατείας στο Διαδίκτυο
• Παρουσιάσεις σε μορφή PowerPoint για την υποστήριξη της εκστρατείας
• Ερωτήσεις – γρίφοι για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία

και ακόμα…….

• Ο Napo…σε κίνδυνο!!! (μια ταινία κινουμένων σχεδίων για την εκτίμηση κινδύνου)
• Κινούμενα σχέδια για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία
• Άλλο οπτικοακουστικό υλικό

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός θεωρεί ευπρόσδεκτη κάθε βοήθεια που μπορεί να παράσχει ο φορέας σας για την προώθηση της εκστρατείας και τη διάδοση του σχετικού ενημερωτικού υλικού.

Η βοήθεια αυτή μπορεί, μεταξύ άλλων, να συνίσταται σε προώθηση του ενημερωτικού υλικού στο δίκτυό σας, σύνδεση του δικτυακού τόπου του φορέα σας με την ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού και του Εθνικού Εστιακού Πόλου, ή μνεία της εκστρατείας και των αφιερωμένων σε αυτή ιστοσελίδων στις ενημερωτικές εκδόσεις του φορέα σας.

Είναι ελεύθερη η αναπαραγωγή των παρεχόμενων πληροφοριών, εφόσον ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός και ο  Εθνικός Εστιακός Πόλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού στην Ελλάδα, αναγνωρίζονται ως πηγή.

Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Η εκτίμηση κινδύνου  είναι η διαδικασία  συστηματικής αξιολόγησης  των κινδύνων  για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων από πηγές κινδύνων στο χώρο εργασίας. Η εκτίμηση κινδύνου εξετάζει όλες τις πτυχές του χώρου εργασίας και της εργασίας που εκτελείται σε αυτόν και προσπαθεί να εντοπίσει όλα όσα θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβες, ενώ ενδιαφέρεται επίσης να ελέγξει αν οι πηγές κινδύνων, είτε πρόκειται για ατυχήματα είτε για πιο μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία, μπορούν να εξαλειφθούν, και στην περίπτωση που αυτό δεν είναι δυνατό, ποια προληπτικά ή προστατευτικά μέτρα πρέπει να εφαρμοστούν.

Η εκτίμηση κινδύνου δίνει στους εργοδότες τη δυνατότητα να αντιληφθούν ποια μέτρα πρέπει να λάβουν για να απαλείψουν ή να ελαχιστοποιήσουν τους κινδύνους για τους εργαζόμενους τους. Είναι το πρώτο βήμα της διαδικασίας για να διαχειριστεί κανείς την ασφάλεια και την υγεία.

Γιατί είναι σημαντική η εκτίμηση κινδύνου;

JT: Η εκτίμηση κινδύνου είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της ευρωπαϊκής προσέγγισης στην επαγγελματική ασφάλεια και υγεία. Εάν η διαδικασία εκτίμησης κινδύνων δεν γίνεται σωστά ή δεν γίνεται καθόλου, είναι δύσκολο αν όχι απίθανο να προσδιοριστούν ή να εφαρμοστούν τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα. Και τα ατυχήματα και οι παθήσεις κοστίζουν. Υπάρχει το ανθρώπινο κόστος για τους εργαζόμενους και τις οικογένειές τους: πίσω από τις στατιστικές υπάρχουν πραγματικοί άνθρωποι, ο καθένας με την δική του ξεχωριστή ιστορία. Υπάρχει το κόστος για τις επιχειρήσεις όταν τα πράγματα πάνε λάθος, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται το κόστος της μειωμένης παραγωγικότητας. Και υπάρχει το κόστος για τις κυβερνήσεις, καθώς τα ατυχήματα και οι παθήσεις επιβαρύνουν τα υγειονομικά συστήματα.

Όμως η κατάλληλη εκτίμηση κινδύνου φέρνει επιχειρηματικά οφέλη. Οι επιχειρήσεις μπορούν να μειώσουν το κόστος που προκαλούν τα ατυχήματα και οι παθήσεις, να περιορίσουν τα ποσοστά των αδειών ασθενείας και των ασφαλιστικών αξιώσεων και να περιορίσουν τη συχνότητα εναλλαγής προσωπικού.

Γιατί επιλέξατε την εκτίμηση κινδύνου ως θέμα της εκστρατείας σας;

JT: Τα δεδομένα και οι στατιστικές σχετικά με τα ατυχήματα και τις παθήσεις στην εργασία δείχνουν ότι απαιτούνται επειγόντως βελτιώσεις.

Κάθε τρεισήμισι λεπτά, ένας άνθρωπος στην ΕΕ πεθαίνει από αιτίες που σχετίζονται με την εργασία. Αυτό σημαίνει 167.000 θανάτους το χρόνο από ατυχήματα που σχετίζονται με την εργασία και από επαγγελματικές παθήσεις.

Κάθε τεσσεράμισι λεπτά, ένας εργαζόμενος στην ΕΕ πέφτει θύμα ατυχήματος που τον αναγκάζει να παραμείνει στο σπίτι του για τουλάχιστον τρεις εργάσιμες ημέρες. Μιλούμε για πάνω από 7 εκατομμύρια κάθε χρόνο. Απαιτούνται βελτιώσεις ιδιαίτερα σε τρεις τομείς:

• Οι διαθέσιμες στατιστικές σε επίπεδο κρατών μελών δείχνουν ότι ένας πολύ σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων δεν πραγματοποιεί εκτίμηση κινδύνου. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις ΜΜΕ, οι οποίες αποτελούν και την πλειονότητα των επιχειρήσεων.
• Είναι πολύ σημαντικό επίσης να βελτιωθεί η ποιότητα των εκτιμήσεων. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι σχετικοί κίνδυνοι, όχι μόνο οι προφανείς, πρέπει να παρακολουθούνται όλα τα προληπτικά μέτρα και πρέπει να γίνεται τακτική αναθεώρηση της εκτίμησης.
• Τέλος, είναι απαραίτητη η ανταλλαγή πόρων (όπως είναι τα εργαλεία εκτίμησης κινδύνων) και εμπειρίας που σχετίζονται με την καλή πρακτική.

Στόχος της εκστρατείας είναι να παράσχει σε εργοδότες και εργαζόμενους την καθοδήγηση, τις πληροφορίες και τους πόρους που χρειάζονται για να πραγματοποιούν σωστές εκτιμήσεις κινδύνων και να διατηρούν το χώρο εργασίας ασφαλή.

Η εκτίμηση κινδύνου δεν επιβάλλει απλώς μεγαλύτερα έξοδα στις επιχειρήσεις;

JT: Η εκτίμηση κινδύνου δεν είναι απλώς μια υποχρέωση ή μια επιβάρυνση. Όχι μόνο προστατεύει τους εργαζόμενους αλλά επιφέρει και οικονομικά οφέλη.

Τα ατυχήματα και οι παθήσεις στην εργασία κοστίζουν στις επιχειρήσεις και στις κυβερνήσεις. Όταν τα πράγματα πάνε λάθος στην εργασία, η παραγωγικότητα της επιχείρησης επηρεάζεται και τα υγειονομικά συστήματα επιβαρύνονται.

Η δημιουργία ασφαλών εργασιακών συνθηκών επιτρέπει στις εταιρείες να περιορίζουν τις δαπάνες που οφείλονται σε εργασιακά ατυχήματα και παθήσεις. Η κατάλληλη εκτίμηση κινδύνου μειώνει την συχνότητα των αναρρωτικών αδειών και τα ασφαλιστικά έξοδα μειώνονται καθώς εγείρονται λιγότερες αξιώσεις. Εργαζόμενοι με υψηλότερα κίνητρα είναι πιο παραγωγικοί και αποτελεσματικοί και η συχνότητα εναλλαγής του προσωπικού μειώνεται. Όλα αυτά βοηθούν τις επιχειρήσεις να γίνουν πιο ανταγωνιστικές. Καλή ασφάλεια και υγεία σημαίνει καλή επιχειρηματική δραστηριότητα και γι\' αυτό αξίζει να επενδύουμε στην κατάλληλη εκτίμηση κινδύνου..

Ποιος είναι υπεύθυνος για την εκτίμηση κινδύνου;

JT: Βάσει του νόμου, υπεύθυνοι για την εκτίμηση κινδύνου είναι οι εργοδότες. Αλλά σε τελική ανάλυση, η εκτίμηση κινδύνου αφορά τους πάντες στο χώρο εργασίας, όχι μόνο τους εργοδότες και τους εμπειρογνώμονες. Ο καθένας μπορεί να συνεισφέρει κάτι πολύτιμο, και ο καθένας έχει συμφέρον στην πρόληψη των ατυχημάτων και των ασθενειών.

Οι καλύτερες εκτιμήσεις κινδύνων βασίζονται στη συνεργασία εργοδοτών και εργαζομένων, με τους εργαζόμενους να συμμετέχουν ενεργά και να ζητείται συχνά η γνώμη τους κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Γιατί να ασχοληθούν οι εργοδότες με την εκτίμηση κινδύνου;

JT: Εκτός από την ηθική ευθύνη που έχουν να διαφυλάσσουν την ασφάλεια τους, οι εργοδότες στην ΕΕ έχουν και τη νομική υποχρέωση να προστατεύουν τους εργαζομένους τους. Η οδηγία-πλαίσιο 89/391, η οποία έχει μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία όλων των κρατών μελών της ΕΕ, επιβάλλει στους εργοδότες την νόμιμη υποχρέωση να διαχειρίζονται την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία στους χώρους εργασίας τους. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ακόμα πιο αυστηρές απαιτήσεις για την προστασία των εργαζομένων από τους εργοδότες.

Ως μέρος αυτής της διαδικασίας, οι εργοδότες υποχρεούνται από το νόμο να διεξαγάγουν αποτελεσματικές εκτιμήσεις κινδύνων, στα πλαίσια μιας διαρκούς διαδικασίας διαχείρισης κινδύνων.

Μήπως είναι υπερβολική η απαίτηση από τις επιχειρήσεις και μάλιστα τις ΜΜΕ να υφίστανται αυτή την περίπλοκη διαδικασία;

JT: Η εκτίμηση κινδύνου μπορεί να αποτελέσει πρόκληση, ιδιαίτερα για τις μικρές επιχειρήσεις. Αλλά δεν είναι ανάγκη να συμβαίνει αυτό. Η εκτίμηση κινδύνου δεν είναι απαραίτητα μια περίπλοκη και γραφειοκρατική πρακτική ούτε περιορίζεται μόνο στους ειδικούς. Συχνά το μόνο που χρειάζεται είναι μια απλή, σταδιακή διαδικασία, και υπάρχουν πολλοί πόροι και παραδείγματα καλής πρακτικής που μπορούν να την διευκολύνουν.

Οι κατευθυντήριες αρχές που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη διάρκεια της εκτίμησης κινδύνων μπορούν να χωριστούν σε πέντε βήματα:

Βήμα 1. Προσδιορισμός των πηγών κινδύνου και των ατόμων που απειλούνται από αυτές

Βήμα 2. Εκτίμηση των κινδύνων και καθορισμός προτεραιοτήτων

Βήμα 3. Λήψη αποφάσεων σχετικά με προληπτική δράση

Βήμα 4. Ανάληψη δράσης

Βήμα 5. Παρακολούθηση και αναθεώρηση

Ο EU-OSHA προωθεί αυτή την βαθμιαία προσέγγιση, αλλά υπάρχουν και άλλες μέθοδοι οι οποίες λειτουργούν εξίσου καλά, ιδιαίτερα για πιο πολύπλοκους κινδύνους και συνθήκες.

Τέλος, θα ήθελα να προσθέσω ότι η εκτίμηση κινδύνου μπορεί να γίνει από τους ίδιους τους εργοδότες, από εργαζόμενους που έχει ορίσει ο εργοδότης ή από εξωτερικούς εκτιμητές ή υπηρεσίες. Πολλές επιχειρήσεις επιλέγουν να διεξαγάγουν οι ίδιες την εκτίμηση κινδύνου, και η εκστρατεία τις βοηθά σε αυτό. Όταν οι εκτιμήσεις πραγματοποιούνται από ειδικούς, είναι σημαντικό να διαθέτουν πλήρη ενημέρωση σχετικά με το συγκεκριμένο χώρο εργασίας που θα αξιολογήσουν και να συμμετέχουν στην εκτίμηση και οι εργαζόμενοι. Σε τελική ανάλυση όμως, υπεύθυνος για την εκτίμηση είναι ο εργοδότης.

Πώς γνωρίζουν οι επιχειρήσεις τι πρέπει να κάνουν για τα όσα έδειξε η εκτίμηση κινδύνου;

JT: Όταν παίρνουν την απόφαση για το ποια στρατηγική θα εξαλείψει ή θα θέσει υπό έλεγχο τους κινδύνους που εντόπισε η εκτίμηση κινδύνου, οι εργοδότες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τις γενικές αρχές πρόληψης, δηλαδή, πρέπει να αποφεύγουν τον κίνδυνο ή να τον καταπολεμούν στην ρίζα του, να αντικαθιστούν ό, τι είναι επικίνδυνο με κάτι ασφαλές ή τουλάχιστον λιγότερο επικίνδυνο, να προσαρμόζουν την εργασία στο άτομο που την εκτελεί, κλπ.

Οι εργοδότες μπορούν να βρουν χρήσιμες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον έλεγχο του κινδύνου στις προδιαγραφές των προϊόντων, στα εθνικά πρότυπα και στις πληροφορίες που δημοσιεύονται από τις εθνικές αρχές.

Τι προσφέρεται μέσω της εκστρατείας σε όλους τους ενδιαφερόμενους;

JT: Πλήθος μέσων και υλικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την καμπάνια είναι διαθέσιμα στο δικτυακό τόπο της εκστρατείας, στις 22 γλώσσες της ΕΕ. Το υλικό αυτό περιλαμβάνει ενημερωτικές αφίσες και φυλλάδια, πληροφοριακά δελτία, παραδείγματα καλής πρακτικής, κουίζ, κινούμενα σχέδια με τον Napo, έναν ήρωα κινουμένων σχεδίων που απευθύνεται στο ευρύ κοινό, ένα περιοδικό με τεχνικές πληροφορίες, και συμβουλές σχετικά με την οργάνωση και τη διαχείριση δραστηριοτήτων.

Στον δικτυακό τόπο παρέχεται επίσης πρόσβαση σε εργαλεία εκτίμησης κινδύνου, όπως για παράδειγμα καταλόγους ελέγχου ανά τομέα και ανά πηγή κινδύνου, τα οποία μπορούν να σας βοηθήσουν με τις πρακτικές πλευρές των εκτιμήσεων κινδύνου.

Πώς μπορούν να συμμετάσχουν στην εκστρατεία οι επιχειρήσεις;

JT: Ξεκινώντας με την Εκστρατεία για την Εκτίμηση Κινδύνου (2008-2009), περνούμε για πρώτη φορά από μονοετή σε διετή κύκλο εκστρατείας. Μεταξύ άλλων, αυτό μας δίνει περισσότερο χρόνο να βρούμε εταίρους που επιθυμούν να συμμετάσχουν ενεργά στην εκστρατεία.

Σε αυτά τα δυο χρόνια, θα οργανώσουμε πολλές εκδηλώσεις από κοινού με τις χώρες που ασκούν την προεδρία της ΕΕ και με τους εστιακούς πόλους που συνήθως είναι οι εθνικές αρχές επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας σε κάθε κράτος μέλος.

Ιδιαίτερη προσπάθεια καταβάλλεται κατά τη διάρκεια της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, η οποία πραγματοποιείται την 43η εβδομάδα κάθε έτους (για αυτή την εκστρατεία, 20-26 Οκτωβρίου 2008 και 19-25 Οκτωβρίου 2009).

Ιδιώτες και εταιρίες όλων των μεγεθών μπορούν να συμμετάσχουν σε αυτές τις εκδηλώσεις, καθώς και να οργανώσουν τις δικές τους. Μπορούν να συμμετάσχουν σε επιδείξεις ασφάλειας, σε εκπαιδευτικές ημερίδες, σεμινάρια και εργαστήρια, διαγωνισμούς αφίσας, συνεργασίες μεταξύ επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών κέντρων, προγράμματα «καλής γειτονίας» μεταξύ μεγάλων και μικρών εργοδοτών, δραστηριότητες εντοπισμού κινδύνων και ημέρες επιθεώρησης.

Στην εκστρατεία απονέμονται επίσης Βραβεία Καλής Πρακτικής, τα οποία επιβραβεύουν εταιρείες και οργανισμούς που συνέβαλαν σημαντικά στην προώθηση της εκτίμησης κινδύνου στο χώρο εργασίας.

Τέλος, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο Οργανισμός έχει δημιουργήσει πλήθος διαύλων και ενεργειών που αποσκοπούν στην προβολή των συμμετεχόντων στην εκστρατεία. Υπάρχουν δύο επίπεδα συμμετοχής και αναγνώρισης:

• Οποιοσδήποτε συμμετέχει ενεργά σε κάποια από τις δραστηριότητες της εκστρατείας μας μπορεί να τηλεφορτώσει ένα Πιστοποιητικό Συμμετοχής από το δικτυακό μας τόπο. Το μόνο που χρειάζετε να κάνετε είναι να μας ενημερώσετε για το τι κάνατε ή πού δραστηριοποιηθήκατε.
• Η Πρόταση Εταιρικής Σχέσης πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα και σας παρέχει τη δυνατότητα να επωφεληθείτε από ένα ευρύ φάσμα προώθησης και προβολής στην κοινότητα ΕΑΥ, στον ευρωπαϊκό χώρο και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης μέσω της υψηλής προβολής της εκστρατείας για Ασφαλείς και Υγιείς Χώρους Εργασίας. Η πρόταση, ωστόσο, απευθύνεται αποκλειστικά στους οργανισμούς που επιθυμούν να γίνουν επίσημοι εταίροι της εκστρατείας συμμετέχοντας ουσιαστικά και πολλαπλασιάζοντας τις προσπάθειές τους μέσω των μελών του δικτύου τους. Εάν επιθυμείτε να μάθετε περισσότερα σχετικά με το πώς να γίνετε επίσημος εταίρος της εκστρατείας, επισκεφθείτε τον δικτυακό μας τόπο: http://hw.osha.europa.eu/

Οι oδηγίες αυτές στοχεύουν να βοηθήσουν τους εργοδότες των επιχειρήσεων των κλάδων εμπορίου, υπηρεσιών, βιοτεχνιών και ελαφρών βιομηχανιών να εκτιμήσουν τους κινδύνους στους χώρους εργασίας, με στόχο τη λήψη μέτρων για την προστασία των εργαζομένων και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας.

• Σύμφωνα με το άρθρο 8 του π.δ 17/96 κάθε εργοδότης οφείλει να έχει στη διάθεσή του μια γραπτή εκτίμηση των υφισταμένων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων.
• Η εκτίμηση αυτή γίνεται από τον τεχνικό ασφάλειας και τον γιατρό εργασίας ή τις Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης.
• Αν έχετε μια μικρή επιχείρηση κάτω από 50 άτομα που ανήκει στην κατηγορία Γ (άρθρο 2 π.δ 294/88) και έχετε την κατάλληλη επιμόρφωση τότε μπορείτε να ασκείτε ο ίδιος τα καθήκοντα του τεχνικού ασφάλειας και ως εκ τούτου μπορείτε να κάνετε την εκτίμηση κινδύνου μόνος σας.
• Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις πρέπει να αναθέσετε τη σύνταξη της εκτίμησης κινδύνου στα άτομα ή στις Υπηρεσίες που σας προσφέρουν υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας.
• Σε κάθε περίπτωση οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους συμμετέχουν ή ζητείται η γνώμη τους για την όλη διαδικασία σύνταξης της εκτίμησης κινδύνου.
  

Συμβουλές επίσης μπορείτε να πάρετε από τις κεντρικές υπηρεσίες του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, τις αρμόδιες υπηρεσίες Επιθεώρησης Εργασίας και από το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε).

Αλλά θυμηθείτε: εσείς είστε νομικά υπεύθυνος για να ελέγξετε αν η εκτίμηση κινδύνου είναι πλήρης.

Πρακτικές οδηγίες για τη γραπτή σύνταξη της εκτίμησης του κινδύνου σε μικρές επιχειρήσεις

Τi είναι η εκτίμηση κινδύνου;

Η εκτίμηση κινδύνου δεν είναι τίποτε άλλο παρά η προσεκτική εξέταση του τι θα μπορούσε να βλάψει τους ανθρώπους στην εργασία σας, έτσι ώστε να μπορέσετε να εκτιμήσετε αν έχετε λάβει τις απαραίτητες προφυλάξεις ή αν πρέπει να κάνετε περισσότερα για την αποφυγή της βλάβης.

Ο στόχος είναι να βεβαιωθείτε ότι κανένας δεν κινδυνεύει να τραυματισθεί ή να αρρωστήσει εξαιτίας της εργασίας του.

Ατυχήματα και ασθένειες μπορούν να καταστρέψουν ζωές, παράλληλα δε επηρεάζουν την επιχείρησή σας με το να μειωθεί η απόδοση, να υποστούν ζημιές οι εγκαταστάσεις ή να υποχρεωθείτε να πάτε στα δικαστήρια.

Τα σημαντικά πράγματα που πρέπει να αποφασίσετε είναι αν μια πηγή κινδύνου είναι σοβαρή, και αν την έχετε καλύψει με ικανοποιητικές προφυλάξεις έτσι ώστε ο κίνδυνος να είναι αμελητέος. Πρέπει αυτό να το ελέγχετε όταν εκτιμάτε τους κινδύνους. Για παράδειγμα, ο ηλεκτρισμός μπορεί να σκοτώσει, αλλά ο κίνδυνος από αυτόν σε ένα περιβάλλον γραφείου είναι μικρός αν τα ηλεκτρικά καλώδια είναι καλά μονωμένα και οι συσκευές καλά γειωμένες.

Η σημασία της εκτίμησης κινδύνου

Η εξασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων είναι προς το συμφέρον όλων. Και τα περισσότερα ατυχήματα και παθήσεις που σχετίζονται με την εργασία μπορούν να αποφευχθούν. Αλλά με ποιον τρόπο;

Η εκτίμηση κινδύνου είναι το πρώτο βήμα

Η εκτίμηση κινδύνου αποτελεί την αρχή της διαδικασίας διαχείρισης κινδύνου. Επιτρέπει στους εργοδότες να κατανοήσουν τη δράση που πρέπει να αναλάβουν ώστε να βελτιώσουν τόσο την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, όσο και την παραγωγικότητα.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) έχει αναπτύξει μια πανευρωπαϊκή εκστρατεία πληροφόρησης που εστιάζει στην εκτίμηση κινδύνου.

Η εκστρατεία απευθύνεται ιδίως στους τομείς υψηλού κινδύνου και στις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ).

Από το 1989 και την έγκριση της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας πλαίσιο, η εκτίμηση κινδύνου αποτελεί οικεία έννοια ως προς την οργάνωση της πρόληψης στο χώρο εργασίας και εκατοντάδες χιλιάδες εταιρείες σε όλη την Ευρώπη διεξάγουν τακτικά εκτιμήσεις των κινδύνων που διατρέχουν.

Ωστόσο, τα παρακάτω στοιχεία i σχετικά με τα ατυχήματα και τις παθήσεις στην εργασία, δείχνουν ότι είναι αναγκαίο να υπάρξουν περαιτέρω βελτιώσεις. Κάθε χρόνο, εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ τραυματίζονται εν ώρα εργασίας ή υφίστανται σοβαρές βλάβες στην υγεία τους στο χώρο εργασίας.

Κάθε τρεισήμισι λεπτά, κάποιος στην ΕΕ χάνει τη ζωή του από αίτια που σχετίζονται με την εργασία. Αυτό ισοδυναμεί με περίπου 167.000 θανάτους το χρόνο ως αποτέλεσμα είτε ατυχημάτων που σχετίζονται με την εργασία (7.500) είτε επαγγελματικών παθήσεων (159.500).

Κάθε τεσσεράμισι δευτερόλεπτα, ένας εργαζόμενος στην ΕΕ εμπλέκεται σε ένα ατύχημα το οποίο τον/την αναγκάζει να παραμείνει στο σπίτι για τουλάχιστον τρεις εργάσιμες ημέρες. Ο αριθμός των ατυχημάτων που προκαλούν τρεις ή περισσότερες ημέρες απουσίας είναι τεράστιος, με πάνω από 7 εκατομμύρια κάθε χρόνο.

Επιπλέον, τα ατυχήματα και οι παθήσεις κοστίζουν.

• Το ανθρώπινο κόστος για τους εργαζομένους και τις οικογένειές τους: πίσω από τις στατιστικές υπάρχουν πραγματικοί άνθρωποι, ο καθένας  με την δική του ξεχωριστή ιστορία, όπως φαίνεται από τις περιπτωσιολογικές μελέτες που παρατίθενται σε σχετική παράγραφο στη συνέχεια.
• Κόστος για τις επιχειρήσεις: όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται ομαλά στην εργασία, αυτό επηρεάζει την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων και ανακύπτουν έξοδα από τα εργασιακά ατυχήματα και τις παθήσεις, από την αυξημένη συχνότητα αναρρωτικών αδειών και εναλλαγής προσωπικού και από ένα εργατικό δυναμικό με μειωμένα κίνητρα.
• Κόστος για τις κυβερνήσεις: τα ατυχήματα και οι παθήσεις επιβαρύνουν υπερβολικά τα εθνικά συστήματα υγείας.

Η κατάλληλη εκτίμηση κινδύνου μπορεί να επιφέρει μια σειρά από επιχειρηματικά οφέλη:

• Η δημιουργία ασφαλών εργασιακών συνθηκών επιτρέπει στις εταιρείες να μειώνουν τις δαπάνες που οφείλονται στα εργασιακά ατυχήματα και στις επαγγελματικές παθήσεις.
• Η κατάλληλη εκτίμηση κινδύνου βοηθά στη μείωση της συχνότητας αναρρωτικών αδειών και το ασφαλιστικό κόστος μειώνεται καθώς εγείρονται λιγότερες αξιώσεις.
• Εργαζόμενοι με ισχυρότερα κίνητρα είναι πιο παραγωγικοί και αποτελεσματικοί και η συχνότητα εναλλαγής του προσωπικού μειώνεται. Όλα αυτά επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να γίνονται πιο ανταγωνιστικές.

Εκτίμηση κινδύνου – το κλειδί για ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας

Η εκτίμηση κινδύνου είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της ευρωπαϊκής προσέγγισης στην επαγγελματική ασφάλεια και υγεία και όχι αδικαιολόγητα. Αν οι κίνδυνοι δεν εκτιμηθούν και αντιμετωπιστούν κατάλληλα, είναι αδύνατο να ξεκινήσει μια σωστή διαδικασία διαχείρισης κινδύνου και είναι μάλλον απίθανο να θεσπιστούν τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα. Επομένως, η συστηματική εκτίμηση κινδύνου βελτιώνει την ασφάλεια και την υγεία στο χώρο εργασίας και την απόδοση της επιχείρησης γενικότερα.

Η εκτίμηση κινδύνου είναι η διαδικασία αξιολόγησης της απειλής για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων από διάφορες πηγές κινδύνου (υπαρκτούς κινδύνους) στο χώρο της εργασίας. Αποτελεί μια συστηματική εξέταση όλων των πτυχών της εργασίας, η οποία εκτιμά:

• τι μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό ή βλάβη,
• κατά πόσο μπορούν να εξαλειφθούν οι πηγές κινδύνου και, εάν όχι,
• ποια προληπτικά ή προστατευτικά μέτρα έχουν θεσπιστεί ή πρέπει να θεσπιστούν για να τεθούν υπό έλεγχο αυτοί οι κίνδυνοι.

Όταν εντοπίζεται ένας κίνδυνος, το πρώτο που πρέπει να εξεταστεί είναι κατά πόσο ο κίνδυνος μπορεί να εξαλειφθεί. Εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, οι κίνδυνοι πρέπει να τεθούν υπό έλεγχο.

Η προσέγγιση σε πέντε βήματα

Για τις περισσότερες επιχειρήσεις, η προσέγγιση της εκτίμησης κινδύνου σε πέντε βήματα ^xiii είναι συνήθως επιτυχής. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες μεθοδολογίες οι οποίες λειτουργούν εξίσου καλά, ιδιαίτερα για πιο περίπλοκους κινδύνους και συνθήκες.

Βήμα 1 — Προσδιορισμός των πηγών κινδύνου (υπαρκτών κινδύνων) καθώς και των ατόμων που απειλούνται από αυτές
Αναζήτηση των στοιχείων εκείνων στην εργασία που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη και εντοπισμός των εργαζομένων που μπορεί να εκτίθενται στους υπαρκτούς κινδύνους.

Βήμα 2 — Εκτίμηση των κινδύνων και καθορισμός προτεραιοτήτων
Αξιολόγηση των υπαρκτών κινδύνων (της σοβαρότητας τους, της πιθανότητάς τους, κ.ά.). και τοποθέτησή τους σε σειρά προτεραιότητας με βάση τη σημασία τους. Είναι απαραίτητο να δοθεί προτεραιότητα σε οποιαδήποτε δράση έχει ως αποτέλεσμα την εξάλειψη ή την πρόληψη κινδύνων.

Βήμα 3 — Λήψη αποφάσεων σχετικά με προληπτική δράση
Προσδιορισμός των κατάλληλων μέτρων για την εξάλειψη ή τον έλεγχο των κινδύνων.

Βήμα 4 — Ανάληψη δράσης
Θέσπιση των προληπτικών ή προστατευτικών μέτρων μέσω ενός σχεδίου προτεραιοτήτων (το πιθανότερο είναι να μην είναι δυνατόν να επιλυθούν άμεσα όλα τα προβλήματα) και καθορισμός του ποιος κάνει τι και πότε, πότε πρέπει να ολοκληρωθεί μια δράση και τα μέσα που παρέχονται για την εφαρμογή των μέτρων.

Βήμα 5 — Παρακολούθηση και επανεξέταση
Η εκτίμηση πρέπει να επανεξετάζεται σε τακτική βάση, για να διασφαλίζεται η ενημερότητά της. Επιβάλλεται να διορθώνεται όποτε επέρχονται σημαντικές αλλαγές στον οργανισμό ή βάσει των πορισμάτων τυχόν έρευνας για ατύχημα ή «παρ’ ολίγον ατύχημα» ^xiv.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εκτίμηση κινδύνου επισκεφτείτε τις σχετικές ιστοσελίδες:

α) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία
     http://osha.europa.eu/topics/riskassessment

β) του Εθνικού Εστιακού Πόλου Πληροφόρησης για θέματα Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία
     http://www.ypakp.gr/index.php?ID=Q4mTNkCu8uClxeMH

Γενικό πλαίσιο της εκστρατείας

Το 2004 εκδόθηκε μια ανακοίνωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ⁱⁱⁱ για την εφαρμογή στην πράξη των διατάξεων της οδηγίας πλαίσιο 89/391 και των πέντε πρώτων επιμέρους οδηγιών της. Το έγγραφο υπογράμμιζε την ανάγκη να διαδοθεί η πρακτική της εκτίμησης κινδύνου. Τόνιζε επίσης την ανάγκη βελτίωσης της εφαρμογής και της ποιότητας της εκτίμησης κινδύνου.

• Οι διαδικασίες που περιλαμβάνει η εκτίμηση κινδύνου, η τεκμηρίωση και η εποπτεία δεν είναι ευρέως διαδομένες και αυτό ισχύει και για κράτη μέλη που έχουν παράδοση βασισμένη στην πρόληψη.
• Η εκτίμηση κινδύνου θεωρείται συχνά μια δράση που θα ληφθεί άπαξ και δεν χρειάζεται να έχει εξακολουθητικό χαρακτήρα.
• Οι κίνδυνοι δεν αναλύονται και δεν αξιολογούνται συνολικά. Αποτέλεσμα τούτου είναι να θεσπίζονται μεμονωμένα μέτρα αλλά να μην υφίσταται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση ως προς την ανάλυση των συνθηκών του χώρου εργασίας.
• Κατά τη διεξαγωγή επιφανειακών εκτιμήσεων κινδύνου, δίνεται έμφαση στην αναγνώριση φανερών και άμεσων κινδύνων, με αποτέλεσμα να μην δίνεται η πρέπουσα σημασία στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, όπως αυτές που οφείλονται στις χημικές ουσίες.
• Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι και παράγοντες οργάνωσης της εργασίας σπάνια λαμβάνονται υπ’ όψιν στην εκτίμηση κινδύνου.
• Οι εργοδότες δεν ασχολούνται επαρκώς με το πόσο αποτελεσματικά είναι τα μέτρα που λαμβάνονται.

Στρατηγική της εκστρατείας

Με σημείο εκκίνησης την Εκστρατεία εκτίμησης κινδύνου (2008-2009), ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία μπαίνει για πρώτη φορά σε ένα διετή κύκλο εκστρατειών. Με την κίνηση αυτή επιδιώκεται οι εκστρατείες να γίνουν πιο αποτελεσματικές όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της Κοινοτικής Στρατηγικής για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία 2007-2012.

Με τη διεύρυνση της εκστρατείας της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας ώστε να καλύψει περίοδο δύο ετών, παρέχεται περισσότερος χρόνος για προετοιμασία και για ενέργειες παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων του σχεδιασμού της στρατηγικής της εκστρατείας και της ανάθεσης δημιουργίας νέου υλικού για την εκστρατεία καθώς και της μετάφρασης, παραγωγής και διανομής του.

Η επιτυχία της εκστρατείας εξαρτάται από την ενεργή υποστήριξη και συνεργασία ενός ευρέος φάσματος ενδιαφερομένων μερών και εταίρων της εκστρατείας, συμπεριλαμβανομένων των εστιακών πόλων του EU-OSHA, οι οποίοι είναι συνήθως οι εθνικοί φορείς που είναι αρμόδιοι για την υγεία και την ασφάλεια στα διαφορετικά κράτη μέλη. Επομένως, το νέο μοντέλο εστιάζει περισσότερο στην εκστρατεία βάσει δικτύου. Αυτό παρέχει περισσότερο χρόνο για ενέργειες παρακολούθησης, ειδικά την προώθηση καλών πρακτικών και την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων.

Η εκστρατεία είναι επίσης σχεδιασμένη ώστε να επιτρέπει σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων και οργανισμών να συμμετέχουν και να περνούν τα κυριότερα μηνύματά τους στους προμηθευτές, τους εργολάβους και τους γείτονές τους και να τους παροτρύνουν να συμμετέχουν και αυτοί. Οι μεγάλες επιχειρήσεις συγκεκριμένα έχουν συμφέρον να βοηθήσουν τις μικρότερες στις εφοδιαστικές αλυσίδες τους, και να συνεργάζονται ανταλλάσσοντας εμπειρία και τεχνογνωσία.

Η εκστρατεία έχει την υποστήριξη των προεδριών της Σλοβενίας και της Γαλλίας για το 2008 και της Τσεχίας και της Σουηδίας για το 2009, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων.

Στόχοι της εκστρατείας

Η εκτίμηση κινδύνου είναι ενδεχομένως μια πρόκληση στην οποία ειδικά οι μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να ανταποκριθούν, αλλά δεν είναι ανάγκη να συμβαίνει αυτό. Οι στόχοι της εκστρατείας για την εκτίμηση κινδύνου είναι:

• να επιστήσει την προσοχή ως προς τη νομική ευθύνη και τη σημασία αλλά και την πρακτική ανάγκη να εκτιμώνται οι κίνδυνοι στο χώρο εργασίας. Η εκτίμηση κινδύνου δεν είναι αυτοσκοπός αλλά ένα ισχυρό εργαλείο για να αναγνωριστεί η ανάγκη για προληπτικά μέτρα,
• να απομυθοποιήσει τη διαδικασία και να δείξει, ιδίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ότι η εκτίμηση κινδύνου ούτε είναι απαραίτητα μια περίπλοκη και γραφειοκρατική πρακτική, ούτε μπορεί να διεκπεραιωθεί αποκλειστικά από ειδικούς,
• να προωθήσει μια προσέγγιση της εκτίμησης κινδύνου σε πέντε βήματα (βλέπε σχετιή παράγραφο),
• να παροτρύνει τις επιχειρήσεις να διεξαγάγουν οι ίδιες εκτιμήσεις κινδύνου στους κόλπους τους, εφόσον υπάρχει το κατάλληλο προσωπικό στο χώρο εργασίας,
• να τονίσει το γεγονός ότι η εκτίμηση κινδύνου είναι μια συνεχής διαδικασία και όχι μια εφάπαξ υποχρέωση,
• να υπογραμμίσει το γεγονός ότι η ποιότητα μετράει (και ότι είναι σημαντικό η εκτίμηση κινδύνου να καταγράφεται, να ελέγχεται και να αναθεωρείται),
• να προωθήσει τη συμμετοχική εκτίμηση κινδύνου, την εμπλοκή όλων στο χώρο εργασίας στην αξιολόγηση των κινδύνων, και
• να προωθήσει καλές πρακτικές που μπορούν να διαδοθούν και να κάνουν τη διαδικασία ευκολότερη.

Απώτερος στόχος, ασφαλώς, είναι να επιτευχθεί η μείωση του αριθμού των ανθρώπων που τραυματίζονται ή υφίστανται βλάβη στην υγεία τους ως αποτέλεσμα της εργασίας τους, τώρα και στο μέλλον.

Ημερολόγιο της εκστρατείας

2008

13 Ιουνίου
Έναρξη της εκστρατείας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη σλοβενική προεδρία της ΕΕ στις Βρυξέλλες

20-26 Οκτωβρίου
Ευρωπαϊκή Εβδομάδα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (Ημερολογιακή Εβδομάδα 43)

3-4 Νοεμβρίου
FITS (Forum International Travail Santé) με τη γαλλική προεδρία της ΕΕ

Νοε./Δεκ.
Αξιολόγηση των εθνικών υποψηφίων καλών πρακτικών που υπεβλήθησαν σε επίπεδο ΕΕ

Οι Ευρωπαϊκές Εβδομάδες είναι ετήσιες σειρές εκδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ για την προώθηση της ασφάλειας και της υγείας στο χώρο εργασίας. Είναι ανοιχτές σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για τα θέματα αυτά.

Η εκστρατεία περιλαμβάνει επίσης Βραβεία Καλής Πρακτικής, τα οποία επιβραβεύουν εταιρείες και οργανισμούς με εξαιρετική συμβολή στην προώθηση της εκτίμησης κινδύνου στο χώρο εργασίας. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2008, τα Βραβεία Καλής Πρακτικής οργανώνονται σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

2009

Φεβ./Μαρτ.
Συνέδριο και Βραβεία Καλής Πρακτικής με την τσεχική προεδρία της ΕΕ

Φεβ.-Σεπτ.
Δραστηριότητες επικεντρωμένες σε συγκεκριμένα θέματα, έμφαση ανά περιοχή και ανά τομέα

19-25 Οκτωβρίου
Ευρωπαϊκή Εβδομάδα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (Ημερολογιακή Εβδομάδα 43)

Οκτ./Νοε.
Συνέδριο με τη σουηδική προεδρία της ΕΕ

Νοέμβριος
Τελετή λήξης της εκστρατείας

Μετά την ανακοίνωση των νικητών των Βραβείων Καλής Πρακτικής, τα παραδείγματά τους θα προαχθούν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2009.

Οι κίνδυνοι εκτιμώνται με επιτυχία σε εταιρείες διαφορετικών μεγεθών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ωστόσο, τα παρακάτω εμπειρικά δεδομένα καταδεικνύουν ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο για βελτίωση, ιδίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η πρακτική της εκτίμησης κινδύνου δεν είναι ευρέως διαδεδομένη

• Στη Γαλλία, σύμφωνα με μια έρευνα που διεξήχθη το 2004, 76% των εργαζομένων σε επιχειρήσεις με 20 ή περισσότερους εργαζομένους ισχυρίζονται ότι έχουν πραγματοποιήσει εκτίμηση κινδύνου και έχουν εκπονήσει την απαραίτητη τεκμηρίωση ^iv.
• Στην Ολλανδία, τα στοιχεία από την ολλανδική Επιθεώρηση Εργασίας για το 2006 δείχνουν ότι στις μικρότερες επιχειρήσεις με 1 έως 4 εργαζομένους, 42% έχουν πραγματοποιήσει εκτίμηση κινδύνου (53% στις επιχειρήσεις με 5 έως 9 εργαζομένους). Ο αριθμός αυτός ισοδυναμεί με 81% των επιχειρήσεων με 10 έως 99 εργαζομένους και 97% των επιχειρήσεων με πάνω από 100 εργαζομένους ^v.
• Στην Ιταλία, μια έρευνα του 2005 δείχνει ότι 88,5% των επιχειρήσεων με λιγότερους από 50 εργαζομένους έχουν πραγματοποιήσει εκτίμηση κινδύνου. Σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 50 εργαζομένους, ο αριθμός αυτός ισοδυναμεί με 93,4%. Στις επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζομένους, 84,5% έχουν τεκμηριωμένες εκτιμήσεις κινδύνου, ενώ σε αυτές με περισσότερους από 50 εργαζομένους, το ποσοστό ήταν 92,6 ^vi.
• Σύμφωνα με την Πέμπτη Ισπανική Εθνική Έρευνα για τις Συνθήκες Εργασίας^vii, που διεξήχθη το 2003, 61% των εργοδοτών στη βιομηχανία και στον κλάδο των υπηρεσιών ισχυρίζονται ότι έχουν πραγματοποιήσει ή πραγματοποιούν εκτίμηση κινδύνου. Σε σύγκριση με την προηγούμενη έρευνα του 1999, ο αριθμός αυτός έχει διπλασιαστεί.
• Στη Γερμανία, μια έρευνα του 2005 δείχνει ότι μεταξύ των επιχειρήσεων με 1 έως 9 εργαζομένους, 30% έχουν πραγματοποιήσει εκτίμηση κινδύνου. Στις επιχειρήσεις με 10 έως 49 εργαζομένους το ποσοστό είναι 54% και σε επιχειρήσεις με 50 έως 249 εργαζομένους 80%. Στις επιχειρήσεις μεγάλου μεγέθους με 250 εργαζομένους και πάνω, 97% έχουν εκτιμήσει τους κινδύνους τους^viii.
• Σε μια έρευνα^ix που εκπονήθηκε το 2006 στη Λετονία, τρία τέταρτα των εργοδοτών δήλωσαν ότι εκτίμηση κινδύνου δεν έγινε καθόλου ή έγινε μερικώς και μόνο 22% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι είχαν πραγματοποιήσει πλήρη εκτίμηση κινδύνου. Σε σύγκριση με τα στοιχεία μιας προηγούμενης έρευνας, μπορεί να συναχθεί ότι ο αριθμός των εταιρειών όπου διεξήχθη πλήρης εκτίμηση κινδύνου έχει αυξηθεί από 15% το 2002 σε 22% το 2006.

Οι εργοδότες υποχρεούνται γενικά να διασφαλίζουν την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων σε κάθε σχετική με την εργασία πτυχή.

Η εκτίμηση κινδύνου επιτρέπει στους εργοδότες να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων τους.

Η εκτίμηση κινδύνου αποτελεί νομική απαίτηση μετά την υιοθέτηση της οδηγίας πλαισίου 89/391ⁱⁱ.

Η οδηγία αυτή τονίζει τον ρόλο-κλειδί που διαδραματίζει η εκτίμηση κινδύνου και θέτει βασικούς όρους οι οποίοι πρέπει να τηρούνται από κάθε εργοδότη. Τα κράτη μέλη, ωστόσο, διατηρούν το δικαίωμα επιβολής πιο αυστηρών όρων για την προστασία των εργαζομένων τους.

Πίσω από μια έννοια όπως η εκτίμηση κινδύνου, η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί κάτι αφηρημένο ή απλώς άλλο ένα διοικητικό βάρος, υπάρχουν ιστορίες πραγματικών ανθρώπων. Άνθρωποι μπορεί να χάσουν τη ζωή τους ή να αναγκαστούν να ζήσουν με τις συνέπειες ατυχημάτων ή βλαβών στην υγεία τους για την υπόλοιπη ζωή τους, απλώς και μόνο επειδή δεν ελήφθησαν μέτρα για τον προσδιορισμό και τη διαχείριση των κινδύνων.

1. Σοβαρό ατύχημα με χημικές ουσίες
Ένας νεαρός 23 ετών υπέστη εκτεταμένα εγκαύματα λόγω επαφής με μια εύφλεκτη ουσία που χρησιμοποιούνταν για την πλύση πιστολιών βαφής με ψεκασμό. Οι κακές πρακτικές στην εταιρεία περιλάμβαναν την έλλειψη ασφαλών μεθόδων χειρισμού και αποθήκευσης επικίνδυνων χημικών ουσιών, όπως και έλλειψη εκπαίδευσης και επίβλεψης. Μια ιδιαιτέρως επικίνδυνη πρακτική συνίστατο στη μεταφορά της επικίνδυνης καθαριστικής ουσίας για τα πιστόλια σε ανοιχτούς κουβάδες χωρίς σήμανση. Ακόμη και μετά το σοβαρό αυτό ατύχημα, η εταιρεία δεν συμμορφώθηκε με τις απαιτήσεις της Επιθεώρησης Εργασίας μέχρι που της ασκήθηκε δίωξη και της επιβλήθηκε πρόστιμο^xv .

2. Θανάσιμα ατυχήματα σε γεωργικές εργασίες
Δυο νεαροί μετανάστες (21 και 27 χρονών) που απασχολούνταν σε αγροτικές εργασίες φρουτοπαραγωγής έχασαν τη ζωή τους κατά το στήσιμο και την αποσυναρμολόγηση «τούνελ πολυαιθυλενίου» που ασφαλίζονται με τη χρήση μακριών σχοινιών. Οι νέοι παγιδεύτηκαν στον μηχανισμό ενώ τύλιγαν το σχοινί με τη βοήθεια ενός μηχανήματος εγκατεστημένου πάνω σε τρακτέρ. Δεν είχε προηγηθεί αξιολόγηση κινδύνου και το μηχάνημα που τύλιγε το σχοινί ήταν ακατάλληλο, καθώς δεν είχε σύστημα αυτόματης απενεργοποίησης σε περίπτωση εμπλοκής. Οι εργαζόμενοι δεν είχαν εκπαιδευτεί επαρκώς, ούτε είχαν επίγνωση των κινδύνων που ενείχε η διαδικασία. Οι ερευνητές επεσήμαναν το γεγονός ότι πολλοί από τους εργαζόμενους στη φάρμα ήταν φοιτητές χωρίς σαφή επίγνωση των ασφαλών πρακτικών εργασίας^xvi.

3. Κακώσεις λόγω επαναλαμβανόμενης καταπόνησης (RSI)
Ο Στήβεν Φίσερ ήταν αρχιμηχανικός στον κλάδο της αεροδιαστημικής, με μια απαιτητική και συναρπαστική δουλειά σε νέο μείζον ευρωπαϊκό πρόγραμμα πυραυλικού συστήματος, η οποία απαιτούσε εργασία στον υπολογιστή σε έντονους ρυθμούς και με παρατεταμένο ωράριο εργασίας. Ένα πρωινό του 2002 κι ενώ δούλευε στον υπολογιστή του, ένιωσε έναν έντονο και ξαφνικό πόνο στο χέρι του («ένας κεραυνός στη παλάμη») ο οποίος έφτασε ως το μπράτσο του. Η ζωή του άλλαξε για πάντα. Αναγκάστηκε να διακόψει άμεσα τη χρήση υπολογιστή και δεν μπορούσε πλέον ούτε να πάρει τηλέφωνο ούτε να οδηγήσει. Δύο μήνες μετά έφυγε με αναρρωτική άδεια μακράς διαρκείας. Δεκαοκτώ μήνες αργότερα συνταξιοδοτήθηκε για λόγους υγείας.

Σχεδόν 6 χρόνια μετά, έχοντας ξοδέψει πάνω από 13.000 ευρώ σε γιατρούς, αφού η θεραπείες για RSI δεν καλύπτονται από το Εθνικό Σύστημα Υγείας στο Ηνωμένο Βασίλειο, εξακολουθεί να μην έχει αναρρώσει πλήρως. Ο πόνος συνεχίζει να τον εμποδίζει να αναλάβει δουλειές τις οποίες θα θεωρούσε εύκολες πριν από μερικά χρόνια.
Όλοι αυτοί οι κίνδυνοι είναι πολύ γνωστοί και καταγεγραμμένοι, αλλά στην περίπτωση του δυστυχώς δεν είχε διεξαχθεί εκτίμηση κινδύνου. Οι τραυματισμοί αυτοί μπορούν να αποφευχθούν εάν αναγνωρισθεί εγκαίρως (μέσω εκτίμησης κινδύνου) η ύπαρξη του κινδύνου ή τα αρχικά συμπτώματα ούτως ώστε να αναληφθεί άμεσα δράση. Δυστυχώς, η εμπειρία του Στήβεν δεν είναι μοναδική^xvii.

4. Εξάλειψη του κινδύνου

Μια ολλανδική εταιρεία κατασκευάζει σανίδες για την κατασκευή δαπέδων. Χρησιμοποιεί ένα σύστημα ξύλινων παλετών για τη διακίνηση των φορτίων με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να πρέπει να χειρίζονται στοίβες παλετών με ακανόνιστο σχήμα που ζυγίζουν περίπου 25 κιλά όταν το ξύλο είναι στεγνό.

Ο κίνδυνος μυοσκελετικών παθήσεων που ανακύπτει από το χειρωνακτικό χειρισμό αυτών των παλετών αναγνωρίστηκε κατά τη διάρκεια της εκτίμησης ελέγχου. Στις πιθανές λύσεις περιλαμβάνονταν η αλλαγή του σχεδίου ή των υλικών των παλετών και η χρήση μηχανικών βοηθημάτων ανύψωσης. Ωστόσο, η εταιρεία κατέληξε ότι η καλύτερη λύση θα ήταν να καταργήσει εντελώς τις παλέτες.

Η λύση βρέθηκε στη διάρκεια ενός «brainstorming» με το προσωπικό: η ενσωμάτωση στις σανίδες ενός χωνευτού στοιχείου, το οποίο θα καθιστούσε τις παλέτες περιττές. Η δυνατότητα υλοποίησης αυτής της λύσης δοκιμάστηκε εξετάζοντας συγκεκριμένα κατά πόσο οι νέου τύπου σανίδες διατηρούσαν την απαιτούμενη ποιότητα και τα πρότυπα κατασκευής.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι ούτε οι υπάλληλοι ούτε άλλοι εργαζόμενοι, όπως οι συμβασιούχοι οδηγοί, δεν χρειάζεται στο εξής να καταβάλλουν σωματική προσπάθεια και να διακινδυνεύουν τραυματισμό από το χειρισμό των παλετών.

Με ετήσιο κόστος 137.000 ευρώ, ο νέος σχεδιασμός εξοικονόμησε 91.000 ευρώ το χρόνο από τη χρήση άλλων στοιχείων και 22.000 ευρώ από την αγορά παλετών

Είναι πιο δύσκολο να αποδώσουμε άμεσα στον νέο σχεδιασμό τη μείωση των απουσιών λόγω προβλημάτων υγείας κατά τα τελευταία τρία χρόνια, αλλά πρέπει να υπάρχει κάποια σχέση. Στα άλλα οφέλη περιλαμβάνονται η μείωση του θορύβου καθώς δεν χρειάζονται πλέον πιστόλια καρφώματος για τη διόρθωση των πλαισίων και οι γρηγορότερες παραδόσεις στις εγκαταστάσεις, διότι δεν υπάρχει πλέον ανάγκη να φορτώνονται οι παλέτες στα φορτηγά.

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε:
 
http://osha.europa.eu/publications/reports/TE7606536ENC

5. Μείωση του θορύβου, μείωση της σκόνης

Σε μια επιχείρηση στην Αυστρία μια διαδικασία κατεργασίας μετάλλου περιλάμβανε έντονο τρόχισμα, δημιουργώντας πολλή σκόνη και θόρυβο. Η εταιρεία αποφάσισε να επιφέρει βελτιώσεις και να οργανώσει ειδικό πρόγραμμα με στόχο τη μείωση αυτών των εκπομπών.

Διατέθηκαν επαρκείς οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι και η ομάδα της μελέτης είχε ως μέλη τους εργαζόμενους που επηρεάζονταν, διευθυντές, γιατρούς εργασίας, εκπροσώπους των σωματείων των εργαζομένων και ειδικούς σε θέματα πρόληψης. Εξέτασαν δυνατές λύσεις, συζητώντας με πιθανούς προμηθευτές και μιλώντας με αρχές υπεύθυνες για την υγεία και την ασφάλεια. Καμιά δωδεκαριά ιδέες σχεδιασμού ετοιμάστηκαν και αξιολογήθηκαν.

Οι αλλαγές που εισήχθησαν περιλάμβαναν τα εξής:

• θάλαμοι τροχίσματος με συστήματα εξαερισμού,
• επιτόπια συστήματα εξαερισμού,
• συστήματα φιλτραρίσματος του αέρα με ανταλλακτικά φίλτρων,
• βελτιστοποίηση της συλλογής της σκόνης με τον εκ νέου σχεδιασμό του συνεργείου ακονίσματος εργαλείων,
• βελτιωμένος φωτισμός για μείωση των αντανακλάσεων και των σκιών.

Το αποτέλεσμα ήταν:

• μείωση στα επίπεδα ατμοσφαιρικής σκόνης (μέχρι και 90% σε κάποια σημεία),
• μείωση των ρευμάτων αέρα, και
• μείωση του θορύβου κατά 10 dB(A) για τους χειριστές των μηχανημάτων και την περιοχή της γύρω αίθουσας μετά την καθιέρωση των θαλάμων.

Η συνολική επένδυση ανήλθε σε 400.000 ευρώ περίπου. Πέραν της βελτιωμένης υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, τα οφέλη από λιγότερα αιωρούμενα σωματίδια σκόνης υπολογίζονται συνολικά στα 70.000 ευρώ το χρόνο.

Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται στη διεύθυνση: http://osha.europa.eu/publications/reports/106

Σκοπός του EU-OSHA είναι να ενθαρρύνει πρόσωπα αλλά και οργανισμούς όλων των μεγεθών να συμμετέχουν στην εκστρατεία και να διοργανώσουν τις δικές τους εκδηλώσεις και δραστηριότητες κατά τη διάρκεια των Ευρωπαϊκών Εβδομάδων ή σε οποιαδήποτε άλλη στιγμή κατά τη διάρκεια της εκστρατείας.

Ο καθένας μπορεί να πάρει μέρος:

•  εργοδότες – στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα – συμπεριλαμβανομένων μικρομεσαίων επιχειρήσεων

•  διευθυντές, επόπτες και εργαζόμενοι

•  εργατικά σωματεία και εκπρόσωποι ασφαλείας

•  φορείς ασφάλειας και υγείας

•  επαγγελματίες και επαγγελματίες ΕΑΥ

•  περιφερειακές και τοπικές υπηρεσίες ΕΑΥ πρόληψης και ασφάλισης.

Μπορούν να συμμετέχουν διοργανώνοντας:

•  επιδείξεις, παρουσιάσεις και εκθέσεις σχετικές με την ασφάλεια

•  εκπαιδευτικές εκδηλώσεις, σεμινάρια και εργαστήρια

•  διαγωνισμούς αφίσας και κουίζ

•  εκστρατείες διαφήμισης και προώθησης

•  συνεργασίες ανάμεσα σε επιχειρήσεις και κέντρα εκπαίδευσης και εκπαίδευσης

•  σχέδια «καλής γειτονίας» ανάμεσα σε μεγάλους και μικρούς εργοδότες, σχέδια προτάσεων

•  εντοπισμό υπαρκτών κινδύνων

•  ημέρες επιθεώρησης.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις εκδηλώσεις και πώς μπορείτε να συμμετάσχετε, επικοινωνήστε με τον εστιακό πόλο της χώρας σας – πληροφορίες επικοινωνίας μπορούν να βρεθούν στον δικτυακό τόπο του EU-OSHA. http://osha.europa.eu/about/partners/focal_points/

Για οργανισμούς που σχεδιάζουν τις δικές τους εκδηλώσεις για την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα, ο δικτυακός τόπος  του EU-OSHA αρέχει παραδείγματα καλών πρακτικών, όπως και βήμα διαλόγου (φόρουμ) όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανταλλάξουν ιδέες και σχόλια και να μάθουν με τι ασχολούνται οι υπόλοιποι συμμετέχοντες.

Ο EU-OSHA επιθυμεί να συνάψει αμοιβαία επωφελείς εταιρικές σχέσεις και διαθέτει διάφορους διαύλους και δράσεις για την προβολή των εταίρων της εκστρατείας και την προώθηση της συμβολής τους και των δραστηριοτήτων της εκστρατείας.

Εσείς μας βοηθάτε να διαδώσουμε την ιδέα της εκτίμησης κινδύνου και να προβάλουμε την εκστρατεία για Ασφαλείς και Υγιείς Χώρους Εργασίας.

Εμείς σας προσφέρουμε προβολή ως εταίρο της εκστρατείας και ως οργανισμό που δίνει έμφαση στην επαγγελματική ασφάλεια και υγεία.

Υπάρχουν δύο επίπεδα συμμετοχής και αναγνώρισης:

• Πιστοποιητικό συμμετοχής για ενεργή συμμετοχή σε μία από τις εθνικές ή ευρωπαϊκές δραστηριότητες.
• Η Πρόταση εταιρικής σχέσης πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα και σας παρέχει τη δυνατότητα να επωφεληθείτε από ένα ευρύ φάσμα μέσων προώθησης και να αναβαθμίσετε το προφίλ σας στην κοινότητα ΕΑΥ και πέρα από αυτή μέσω της υψηλής προβολής της εκστρατείας για Ασφαλείς και Υγιείς Χώρους Εργασίας. Απευθύνεται αποκλειστικά σε όσους συμμετέχουν ουσιαστικά στην εκστρατεία και πολλαπλασιάζουν τις προσπάθειές τους μέσω των μελών του δικτύου τους (μέσω της διοργάνωσης δικών τους εκδηλώσεων, συνεδρίων ή διαγωνισμών•προώθησης της εκστρατείας μέσω δικτυακού τόπου• διανομή υλικού της εκστρατείας κ.ά.).

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτές τις προσφορές, μεταβείτε στη σχετική ενότητα στον δικτυακό τόπο της εκστρατείας:  http://hw.osha.europa.eu/partners

Οχτώ οργανισμοί και επιχειρήσεις τιμήθηκαν με βραβείο στο πλαίσιο του ένατου ετήσιου διαγωνισμού Βραβείων Καλής Πρακτικής που διοργανώθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA).

Τα βραβεία απονεμήθηκαν στο πλαίσιο της εκστρατείας για την εκτίμηση κινδύνου "Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας". Οι νικητές των βραβείων και οι συμμετοχές που επαινέθηκαν τιμήθηκαν για τη συμβολή τους στην προώθηση καλών πρακτικών ασφάλειας και υγείας για την εκτίμηση κινδύνου στο χώρο εργασίας.

Τα βραβεία απονεμήθηκαν στους νικητές στο πλαίσιο του 21ου συνεδρίου για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία στην Ευρώπη, το οποίο διοργανώθηκε από την τσεχική προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Πράγα ακριβώς μία ημέρα πριν από την Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (28 Απριλίου).

Ο Jukka Takala, Διευθυντής του EU-OSHA, χαιρέτισε την υψηλή ποιότητα των πρωτοβουλιών. "Αρκετές εκατοντάδες παραδειγμάτων καλής πρακτικής υποβλήθηκαν στο Δίκτυο Εστιακών Πόλων του Οργανισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη. Περίπου 50 από αυτά επελέγησαν για να διαγωνιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και οι 17 αυτοί οργανισμοί αποτελούν πραγματικά ότι καλύτερο θα μπορούσαμε να επιδείξουμε. Καθένα από τα παραδείγματα αυτά υπογραμμίζει τα κύρια μηνύματα της εκστρατείας για Ασφαλείς και Υγιείς Χώρους Εργασίας: Τα αποτελέσματα αυτά αποδεικνύουν ότι η εκτίμηση κινδύνου δεν αποτελεί κατ' ανάγκη μια πολύπλοκη, γραφειοκρατική διαδικασία ή οποία αφορά μόνο τους εμπειρογνώμονες.”

• Ενημερωτικό έντυπο με τα βραβευμένα μοντέλα καλής πρακτικής
• Στιγμιότυπα από την τηλεοπτική κάλυψη των νικητών των βραβείων
• Φωτογραφίες από την τελετή απονομής των βραβείων

Ποια είναι η αγαπημένη σας "εικόνα" για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία; Έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2009 θα είναι ανοιχτή η ηλεκτρονική ψηφοφορία για το κοινό προκειμένου οι Ευρωπαίοι πολίτες να επιλέξουν την αγαπημένη τους φωτογραφία. Στην αγαπημένη φωτογραφία του κοινού, την οποία οι επισκέπτες του δικτυακού τόπου έχουν την ευκαιρία να επιλέξουν μέσα από πλήθος φωτογραφιών που έχουν δημοσιευθεί ηλεκτρονικά, θα απονεμηθεί βραβείο ύψους 1.000 ευρώ. Η ψήφος σας μπορεί να κάνει τη διαφορά!

Ψηφίστε εδώ τώρα!